برج گنبد قابوس بنایی هزار ساله

توسط تبسم
به روز رسانی شده 24 دی 1399 27
برج گنبد قابوس بنایی هزار ساله

برج گنبد قابوس ، گنبدی با قدمتی بیش از هزار سال در شهر گنبد کاووس می باشد و اولین بار لفظ قابوس را اعراب بجای کاووس برای این برج به کار بردند، این برج پس از گذشت سالیان طولانی مقام خود را در بلندترین برج تمام آجری جهان حفظ کرده است و به سبب ویژگی های خاص در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و پیش از آن در فهرست آثار ملی ایران نیز قرار گرفته بود. این گنبد به دستور قابوس بن وشمگیر پادشاه وقت آل زیاد ساخته شد این خانواده به سبب بنا کردن این برج و نوشتن ماندگارترین کتاب تاریخ به نام (  قابوس نامه ) بزرگترین خدمت را به فرهنگ ایران کرده‌اند .

برج گنبد قابوس

علت ساخت برج گنبد قابوس چه بوده ؟


در مورد علت ساخت این برج دیدگاههای مختلفی ارائه شده گفته می شود قابوس به منجمان دستور داده که رصد خانه ای بسازند و این همان رصد خانه است چون با توجه به ارتفاع و شکل هندسی آن کاربردهای نجومی هم داشته است و یا ممکن است آرامگاه قابوس باشد اما در کند و کاوها کف گنبد اثری از هیچ جنازه ای پیدا نشده ، برخی برج را نماد عظمت سلطنت قابوس می‌دانند، اما نظر اصلی بر این است که در گذشته این برج‌ها را به عنوان راهنما برای مسافران در کنار راهها و جاده ها می ساختند و در قسمت تاج آن آتش روشن می‌کردند تا در شب های تاریک یا روزهای مه گرفته با نوری که آتش در منطقه ایجاد می‌کرد راه تشخیص داده شود و به آنها چراغدان می گفتند.

از این آتش در گنبد برای پیام رسانی به مناطق دورتر نیز استفاده می شد؛ این برج ها در زمان ساسانی نوعی آتشگاه محسوب شده و علاوه بر ساخت در کنار جاده ها در شهرها نیز به منظور نشان دادن مکان اصلی شهر نیز ساخته می شدند. بناهایی که به این شکل ساخته می‌شوند و دارای پایه های بلند هستند میل یا منار گفته می‌شود که در لغت به معنای محل نور و جای آتش است اما هدف از ساخت آنها بیشتر، راهنما در جاده ها و مسیرها بوده است. ساخت این گنبدها از دوران پیش از اسلام مرسوم بوده اما در قرن چهارم تا ششم رونق بیشتری پیدا کرد، در ایران حدود 30 میل یا گنبد باقی مانده و بیشتر آنها متعلق به دوران معاصر هستند.


ویژگی کلی این میل ها ( گنبدها ) چیست ؟ 

به طور کلی هر گنبد از پنج بخش تشکیل شده است که شامل پایه، ساقه ، سرپوش و پلکان می باشد. اصلی ترین بخش هر میل محل روشن کردن آتش و نگهداری آن است که برای پخش شدن نور در محیط معمولا دارای یک یا چند روزنه هستند، به بدنه اصلی این میل ها که معمولا به شکل مربع یا مدور ساخته می شوند ساقه گفته می شود. اما در هر گنبدی به علت ارتفاع زیاد و مساحت کم پایه ها نقش مهمی در مقاومت بنا دارند به همین دلیل در ساخت پایه برای جلوگیری از تخریب بنا دقت زیادی می شود. برای تردد کسانی که مسئول نگه داشتن آتش بودند پله هایی تعبیه شده که به وسیله یک درب به بیرون راه دارند .

ویژگی گنبد قابوس

اما خصوصیات برج گنبد قابوس

این گنبد به ارتفاع 52 متر بر روری تپه ای خاکی ساخته شده است و دارای پایه ای به ارتفاع 15 متر است که در میان این تپه قرار گرفته و تنها 2 متر از آن خارج از سطح تپه است. و برای دیدن خود برج باید از پله های وسیعی که بر روی این تپه ساخته شده بالا بروید در آنجا با عظمت و شکوه وصف ناپذیری روبه رو خواهید شد.
گنبد آن با شیبی تند و مخروطی شکل به ارتفاع 18 متر ساخته شده و دارای دو پوسته است. ساقه ی گنبد نیز مدور می باشد و  به شکل ده ضلعی ساخته شده که زیبایی خاصی به بنا بخشیده است. در ساخت این بنا از آجرهایی با بهترین کیفیت استفاده شده و با اینکه هیچ گونه فولاد و بتنی در آن به کار نرفته و هزار سال در معرض باد و باران و نور خورشید قرار گرفته ذره ای صلابت آن کم نشده ، در کف گنبد آثاری از یک سرداب به چشم می خورد که در اثر کاوش های زیاد متاسفانه تخریب شده است بر روی یکی از دیوارها عباراتی درباره‌ی ساخت بنا با خط کوفی حک شده. بر سر در ورودی گنبد قابوس، نمونه هایی از اولین نموهای مقرنس تاریخ این وجود دارد .

گنبد قابوس
به طور کلی این بنا سه بار مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته و امکانات رفاهی بیشتری به محوطه ی اطراف آن افزوده شده است. این برج تاریخی بی نظیر و با شکوه در باغ ملی گنبد کاووس واقع در شمال این شهر و خیابان امام خمینی شمالی قرار گرفته است و بازدید از آن در هوای چهار فصل استان گلستان تجربه ای کم نظیر در خاطر هر گردشگری را به ثبت خواهد رساند .هزینه ورودی و تهیه بلیط برای گردشگران داخلی پنج هزار تومان و برای گردشگران خارجی پنجاه هزار تومان می باشد .

در شهر گنبد کاووس می توانید از جاذبه های گردشگری دیگری چون سد گلستان، تالاب الما گل، تالاب آجی گل، مجتمع سوار کاری گنبد کاووس و روستای هیوه چی بالا با طبیعتی بکر و خیره کننده،  دیدن نمایید.

گنبد قابوس

نوشته شده توسط تبسم

امتیاز 4.71از 5 (7 رای)

آخرین مقالات

نظرات کاربران

محمدعلی شنوایی
در تاریخ: 11:30:05 1399/11/23

این گنبد با قدمتی بیش از هزار سال در شهر گنبد کاووس قرار دارد و به گفته نویسنده بلندترین برج تمام آجری جهان می باشد که در به ثبت جهانی رسیده و و جزِء آثار ملی ثبت شده است ، دلایل ساخت و ویژگی های این گنبد در مقاله توصیف شده است امید است اگر به استان گلستان سفر نکرده اید با سفر به این استان زیبا در کنار سایر دیدنی های این استان از این گنبد زیبا و تاریخی هم بازدید کنید.

leyla ghasemy
در تاریخ: 02:24:44 1399/10/19

سلام و ممنون از مقاله خوبتون و اطلاعات عمومی که درمورد کشورها و شهرها انتقال میدین. واقعا عظمت و استحکام خوبی داره  برج گنبد کاووس .با وجود اینه از هزاران سال پیش باقی مونده و با بازسازی کردن امکانات رفاهی بیشتری بهش اضافه شده اما هنوز محکم و پابرجاست و ذره ای از صلابتش کم نشده. درمورد دلیل و تاریخچه ساختش فک کنم دلایل اول و سوم صحیح تر و منطقی تر باشه. یعنی هم برای رشد منجمان ساخته شده باشه و هم راهنمایی برای مسافرا و پیام رسانی به مناطق دورتر . که در کنار همه اینا میتونه نمادی از شهر گنبد قابوس و سلطنت کاووس هم بودا باشه. در کل مکان تاریخی و زیبایی هست.به دیدنش میارزه.

راضیه
در تاریخ: 12:46:11 1399/10/15

سلام و روز بخیر برج گنبد قابوس گنبد با قدمت بیش از هزار سال در شهر گنبد کاووس رد ساخت این برج دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد عده می‌گویم قابوس به منجمان دستور داد که رسد خانه‌ای بسازند و این همان رصدخانه است و عده ای هم می گویند ممکن است آرامگاه قابوس باشد و در کندو کاو هایی که انجام دادن اثری از جنازه نبود و عده‌ای هم آن را نشانه عظمت سلطنت قابوس می‌دانند. این گنبد به ارتفاع ۵۲ متر بر روی یک تپه خاکی قرار دارد ساقه گنبد نیز مدور است و به شکل ده ضلعی ساخته شده که زیبایی آن را چندین برابر کرده است این بنا سه بار مورد مرمت قرار گرفته و امکانات رفاهی زیادی در اطراف آن وجود دارد. ممنون از این مقاله بسیار عالی.

مهدیه
در تاریخ: 10:08:16 1399/10/13

سلام به سفر بانکی های عزیز گند قابوس بنایی آجری که بلندترین بنای آجری جهان شناخته میشه وسالانه گردشگران زیادی ازش دیدن میکنن که قابوس بن وشمگیر این بنا رو ساخته در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده ودریونسکو هم به ثبت رسیده قبلا به عنوان رصد خانه هم ازش استفاده میکردن یکی از نمادهای شهر هم محسوب میشده در بالاترین قسمت اون آتش روشن میکردن برای مسافرانی که از اونجا عبور میکردن انشالله بزودی بشه از این بنای آجری زیبا دیدن کنیم

زینب وطن دوست
در تاریخ: 18:18:58 1399/10/9

این برج از معماری بی نظیری برخوردار است،چنانچه به علت مقاوم بودن بعد از این همه سال با وجود بلندی بسیارش در میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.با کتاب ارزشمندقابوس نامه در کتاب های مدرسه آشنا شدیم که درحقیقت نویسنده همین کتاب این بنای ارزشمند را بنا نهاده است.تشکر از سایت سفر بانک برای فراهم آوردن چنین فضایی برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات گردشگری.

نمایش بیشتر

ثبت نظر جدید