آتشکده، مکانی برای گردهمایی های مذهبی

توسط محسن
به روز رسانی شده 17 دی 1399 25
آتشکده، مکانی برای گردهمایی های مذهبی

آتشکده به نوعی محل عبادت زرتشتیان است، آنها مهمترین و خاص ترین عبادت ها و آیین مذهبی خود را در مقابل آتش به جا می آورند، در این محل، آتش جای معین و خاصی دارد. ساخت این نوع از عبادتگاه‌ها قدمت بسیار زیادی دارد ولی اطلاع درستی از تاریخ ساخت اولین آتشکده در دست نیست، پیروان دین زرتشت به تقلید از مردمان بین النهرین شروع به ساخت این عبادتگاه ها کردند.

قدمت آتشکده

بعضی معتقدند که زرتشتیان ساخت آتشکده‌ها را از سده چهارم ق شروع کردند و تا قبل از آن مراسم دینی خود را در بلندی ها و فضای باز انجام می دادند. بیشتر اطلاعات به دست آمده در مورد آتشکده ها از دوره ی ساسانی می باشد.

آتشکده در یزد

بنای آتشکده

در آن دوران آتشکده‌ها را به شکل مکعب های گنبد دار می ساختند که به آن چهار طاق می گفتند. با اهمیت ترین و مقدس ترین بخش، جایی است که آتش را در آن نگهداری می کنند، جایگاه آتش اتاقی کوچک است که به شکل مکعب مربع یا مکعب مستطیل ساخته می‌شود که زرتشتیان ایرانی به آن گنبد می گویند. در زمان پهلوی نیز جایگاه آتش را با همین نام می خواندند. در هندوستان این اتاق های مکعبی شکل را مشبک می سازند تا هنگامی که عبادت کنندگان مشغول عبادت هستند بتوانند آتش را ببینند. این اتاق شامل یک در ورودی برای وارد شدن موبدی که وظیفه‌ی نگهداری از آتش را دارد.

در شهرهای کرمان و یزد، اتاق بزرگی برای جمع شدن عبادت کنندگان به نام محراب وجود داشت، اما آتش در اتاقی دیگر با دیوارهای ضخیم نگهداری می‌شود تا از دید پرستش کنندگان در امان بماند!. در زمان های قدیم به جز روحانیون زرتشتی کسی اجازه ی ورود به اتاق و دیدن آتش مقدس را نداشت زیرا معتقد بودند با این کار آتش را حفاظت کرده و از آلوده شدنش جلوگیری می کنند.

آتشکده های ایران

انواع آتشکده

نوع آتش هر آتشکده متفاوت است و بر حسب نوع آن، سه دسته وجود دارد:

  • آتش بهرام
  • آتش آدران
  • آتش دادگاه

آتش بهرام

( آتخش وهرام  در زبان پهلوی) برای تاسیس این آتش 16 نوع مختلف آتش را مانند آتش صنعتگری، آتش خانگی و غیره را جمع آوری کرده و با خواندن دعاهای بسیار و به جا آوردن مراسمات دینی طولانی آتش را تطهیر می کردند! و سپس طی تشریفات مذهبی خاصی آتش مقدس را در جایگاهش که همان اتاق اختصاصی و در زیر قبه بود قرار می دادند. ایرانیان قدیم، آتشکده ای که آتش بهرام در آن قرار دارد را به نام ایزد پیروزی می نامیدند.

آتش آدران

تقدیس این نوع آتش ( به اصطلاح پارسیان هند آدریان) به اندازه ی آتش بهرام سخت نیست و راحت تر انجام می شود به این صورت که فقط از چهار نوع آتش استفاده می شود، اما تمام تشریفات بر تخت نشاندن آن مانند آتش بهرام است. آتشکده های اینچنین را درهند آگیاری و در ایران درمهر می نامند.

آتش دادگاه

آتش دادگاه که در پهلوی آدروگ نامیده می شد فقط متشکل از یک نوع آتش خانگی تقدیس شده است و هر شخص زرتشتی مذهب می تواند خدمت کردن به آن را برعهده بگیرد. و هیزم و بوی خوش بر آتش بگذارد.

آتشکده کجاست

آتشکده ی بهرام یزد

در استان یزد چندین آتشکده‌ی معروف وجود دارد از جمله ی آنها همین آتشکده‌ی بهرام ( ورهرام یزد) است که یکی از مهمترین آنها است. قدمت آن به دوران پهلوی می رسد ولی بیش از هزار و پانصد سال است که آتش روشن نگه داشته شده است. گفته می‌شود که این آتش از آتشکده‌ی کاریان به یزد آورده شده است و پس از حدود 700 سال که در آنجا نگهداری شد آن را به اردکان آوردند و 300 سال نیز در اردکان یزد نگهداری شد، بعد از آن هم از اردکان به یزد آورده شد. سرانجام پس از برپایی آتشکده‌ی بهرام به آنجا منتقل شد و تا به حال روشن بوده است.

آتشکده های ایران چند گونه است

آداب و رسوم آیین زرتشت برای داخل شدن به آتشکده

داخل شدن به عبادتگاه زرتشتیان آداب خاصی دارد از جمله این که به هیچ عنوان نمی توان با کفش به آنجا وارد شد، برای وارد شدن به این اماکن  بدنی پاکیزه و پوشیدن لباس هایی به رنگ روشن و کلاه و روسری سفید برای زنان و مردان اجباری است.

آتشکده های ایران

چهارطاقی بازه هور

آتشکده‌ی بازه هور در روستای اسدآباد از توابع تربت حیدریه قرار دارد و قدمت آن به دوره ی ساسانیان می رسد. این بنای سنگی یک گنبد و سه ورودی دارد. گفته می‌شود این چهارطاقی قدیمی ترین چهارطاقی ایران و کهن ترین گنبد در دنیا نیز هست.

آتشکده ایران

آتشکده کرکویه

آتشکده کرکویه در نزدیکی مرز ایران و افغانستان، در بخش غربی روستای خمک در سیستان واقع شده است و یکی از آثار تاریخی استان سیستان و بلوچستان محسوب می‌شود. قدمت کرکویه به دوران کیخسرو می رسد!. این بنا دو قبه ی بزرگ دارد که برسر هرکدام از این قبه ها شاخ گاوی بزرگ گذاشته شده است. محل آتشگاه نیز در زیر این دو قبه قراردارد. این مکان به کرکوشاه نیز مشهور است. این عبادتگاه یکی از چهار آتشکده ی مهم ایران به شمار می‌آید. کلمه ی کر در پارسی کهن به معنی جنگاور بوده است از این رو گفته می شود که کرکویه جایگاه جنگاوران آن زمان نیز بوده است.

نوشته شده توسط محسن

امتیاز 5.00از 5 (3 رای)

آخرین مقالات

نظرات کاربران

اردیبهشت
در تاریخ: 14:46:11 1400/3/2

از قبل اطلاعات کمی در مورد آتشکده و زرتشتیان داشتم اما این مقاله نکات جالبی داشت که تا بحال نشنیده بودم. واقعا نمیدانستم که آتش مقدس زرتشتیان انواع متفاوتی دارد. نکته دیگه ای که واقعا شگفت زده ام کرد آتشی بود که قدمت 1500ساله داشت و تابحال خاموش نشده بود و جالبتر اینکه جابجا هم شده بود. خیلی کار سختی هست که این همه سال از آتش محافظت کرد تا خاموش نشود. شهر یزد زرتشتیان زیادی دارد و البته آتشکده اش هم بسیار زیبا بود.

امین محمد
در تاریخ: 13:53:23 1399/10/16

سلام و خسته نباشید اتشکده ها محل عبادت زرتشیان بودند در گذشته که آتشکده نمیساختند در مکان های رو باز عبادت میکردند‌. در آتشکده ها اتاق جداگانه اب برا آتش وجود دارد که هرکسی اجازه ورود به انجا را ندارد و برایشان مقدس است.در ایران آتشکده های زیادی وجود دارد مثل آتشکده کرکویه در نزدیکی مرز ایران و افغانستان و آتشکده بازه هور در روستای اسدآباد در تربت حیدریه و آتشکده بهرام ئزد که بسیار هم معروف و دیدنی است. اگر به شهری رفتید و آتشکده داشت حتما از آن دیدن کنید.

مهدیه
در تاریخ: 09:46:41 1399/10/13

سلام وممنون بابت این مقاله ی زیبا در رابطه با آتشکده ها که محل عبادت زرتشتیانه وساخت این نوع عبادتگاه ها قدمت زیادی داره از سده ی چهارم تا به الان بناها رو به شکل مکعب گنبد دار درست میکردن ومقدس ترین قسمت رو برای نگهداری آتش میگذاشتند در شهر کرمان ویزد اتاق بزرگی برای عبادتکنندگان بود به نام محراب ولی آتش رو در اتاقی با دیوارهای ضخیم نگهداری میکردند آتشکده های زیادی در کشور ماهم هست ممنون از سفر بانک

زینب وطن دوست
در تاریخ: 23:00:36 1399/10/2

سلام و عرض خسته نباشید به نویسنده محترم مقاله و دوستان سفر بانکی عزیز.همانطور وه در مقاله گفته شده است آتشکده ها محلی برای گردهمایی های مذهبی زرتشتیان بوده و است.من آتشکده ای را در شهر یزد دیده ام.آنجا هم مثل مکان های مذهبی ما آداب و رسوم خاصی برای ورود دارد و یکی از آنها طهارت و پاکی است.

راضیه
در تاریخ: 15:51:56 1399/9/25

سلام و درود بی پایان به همه همراهان سایت بانک ها محل عبادت زرتشتیان بودند برای همین آتشکده‌ها قدمت بسیار زیادی دارد. آتشکده ها را به صورت مکعب های گنبد دار می ساختند که با آنها چهارطاق می گفته و برای آنها مقدس در این بخش آنجا جایی است که آتش در آنجا وجود دارد. در شهرهای کرمان و یزد آتشکده های زیادی وجود دارد که در آنجا اتاق های بزرگی برای جمع شدن عبادت کنندگان به نام محراب نیز وجود دارد آتش ها سه نوع هستند آتش بهرام و آتش آدران و آتش دادگاه که هر کدام ویژگی های خود را دارد برای وارد شدن به آتشکده ها آداب خاصی وجود دارد که حتماً باید رعایت شود اگر به شهری سفر کردید که آتشکده داشت حتما از انجا دیدن کنید که به نظر من جالب است.

نمایش بیشتر

ثبت نظر جدید