گنبدهای تاریخی مراغه

گنبدهای تاریخی مراغه

گنبد سرخ مراغه در استان آذربایجان شرقی و در جنوب غربی شهر مراغه واقع شده است. این گنبد در سال 542 هجری قمری  با سبک معماری رازی به دست بنی بکر محمد بن بندان بن محسن معمار احداث شد و قدمت این بنا به دوران سلجوقیان باز می­گردد، در گنبد سرخ دو کتیبه نصب شده است که یکی در ضلع شمالی و یکی در ضلع غربی قرار دارد. در کتیبه ضلع شمالی نام سازنده آن حکاکی شده در روی کتیبه غربی داستان ساخت آن حک شده است.

معماری گنبد سرخ مراغه

بعد از اتمام دوره سبک رازی در معماری ایران سبک آذری آغاز شد و در این میان ساخت گنبد سرخ مراغه یکی از گنبد های مراغه آغاز شده بود به همین دلیل در معماری آن ردپای معماری رازی دیده می­شود. در بدنه این بنا از آجر و کاشی استفاده شده که نتیجه ترکیب دو سبک معماری رازی و آذری است. این مجموعه مکعب مربع شکل شامل سرداب، اتقی اصلی و تعدادی پله می­ باشد.

گفته شد که کتیبه­‌های اضلاع شمالی و غربی هر کدام معنی خاصی دارند، کتیبه­‌های اضلاع شرقی و جنوبی گنبد آیات قران روی آن­‌ها حک شده است و به عقیده کارشناسان میراث فرهنگی حفره­ های روی اضلاع گنبد نشان­ دهنده کاربرد آن در گذشته به عنوان رصدخانه می ­باشد.

این بنا در تاریخ 15 دی ماه 1310 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت، جالب است بدانید علامت شرکت سایپا از کتیبه‌­های فیروزه­ای سردر گنبد گرفته شده است. در محوطه گنبد سرخ یک ساعت خورشیدی وجود دارد که بسیار قدیمی و با ارزش می­ باشد اما اکنون فقط جنبه نمایشی دارد و کاربرد دیگری ندارد.

 شرایط جغرافیایی مراغه

بعد از تبریز شهر مراغه بزرگترین شهر استان آذربایجان شرقی می­ باشد. مراغه را شهر میان بغ هم می ­نامند و بیشتر خیابان­‌های شهر پر از درخت می ­باشد. مراغه جز مناطق کوهستانی کشور است و در زمستان ریزش­ های جوی فراوانی دارد. تابستان­‌های این شهر معتدل و دلچسب و زمستان­‌های آن سرد است. لازم به ذکر است که جهت بازدید از گنبد های مراغه نیازی به خرید بلیط نیست بازدید کاملا رایگان می­باشد.

گنبد کبود مراغه

طراحی و تزئینات این گنبد به دوران سلجوقیا و ایلخانان مغول باز می­گردد و یک گنبد در میان گنبد های مراغه است. درباره زمان ساخت این گنبد نظرات متفاوتی وجود دارد عده ه­ای معتقدند که قدمت بنا به دوران مغول­‌ها بر می­گردد اما عده ­ای بر این باورند که این گنبد متعلق به دوران هلاکوخان می­ باشد. برخی تاریخ احداث گنبد کبود را سال 593 هجر تخمین زده­اند و عده­ای دیگر بین سال­های 582 تا 656 هجری تخمین زده­ اند.

گنبد کبود بر خلاف گنبد سرخ که چهار وجهی بود دارای ده پهلو است. این گنبد مخروطی شکل شامل دو قسمت سرداب و اتاق اصلی است. در سردابه گنبد کتیبه ای نصب است که به همین دلیل بعضی معتقدند که گنبد مقبره بوده و به نام قبر مادر هلاکوخان معروف شده اما این فرضیه از سوی کارشناسان میراث فرهنگی رد شده است. دیواره­ های سرداب منقوش به کلماتی نظیر الله، والحمد با آجرهای فیروزه­ای رنگ طراحی شده.

پل سرچشمه روستای مردق

پل سرچشمه روستای مردق در تاریخ 17 اسفند ماه 1381 در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت و قدمت آن به دوران صفویان برمی­گردد. این پل تنها پل و بلندترین مراغه است پایه­‌های پل سنگی و از سنگ­‌های معدن سنجان و آجرهایی قرمز ساخته شده است.

مسجد شیخ بابا مراغه

این مسجد به دلیل تغییراتی که در گذر زمان داشته کاملا تغییر کرده و دیگر جنبه تاریخی و هنری سابق را ندارد. آنچه از مسجد باقی مانده چند ستون است که یک ستون سنگی به موزه مراغه اهدا شد؛ بر روی این ستون متنی به خط ثلث نوشته شده که گویا نام شیخ‌­های صوفیه تعلق دارد. ستون­‌های دیگر که چوبی و منقوش به طرح­‌های اسلیمی هستند هنوز در محوطه مسجد خودنمایی می­ کنند همچنین سفره­خانه‌ای سنتی در سمت راست مسجد احداث شده است.

برج مدور مراغه

قدمت این برج مدور به دوران سلجوقیان برمی­گردد و در سال 563 هجری ساخته شده است. این برج حدود 10 متر از گنبد سرخ یکی از گنبد های مراغه فاصله دارد و شما به راحتی می ­توانید از هر دو بنا بازدید کنید. این برج مقبره شخصی است که هویتش معلوم نیست و تاکنون هیچ نظریه‌­ای راجع به این موضوع وجود نداشته است. این برج در گذشته کاربرد، دفاعی داشته و به همین دلیل به تزئین فضای بیرونی آن اهمیتی داده نشده است . وجه اشتراک این برج با گنبد سرخ کتیبه­‌ای که سردر آن نصب است که دقیقا شبیه هم هستند. اگر از این برج ده متر دیگر هم که دور شوید به گنبد کبود در گنبد های مراغه خواهید رسید.

گنبد غفاریه مراغه

گنبد غفاریه  یکی دیگر از گنبد های مراغه کنار رودخانه صوفی چای در شمال غربی شهر مراغه واقع شده است. این بنا در زمان ایلخانیان و به دستور سلطان ابوسعید بهادرخان  در دو طبقه احداث شد. گنبد غفاریه هم بنایی مربع شکل است که با آجر تزئین شده است، در فضای بیرونی گنبد یک طاق بزرگ و دو طاق باریک اما بلند مشاهده می­شود. طاق بزرگ با کاشی­‌های سیاه و سفید و فیروزه­ای تزئین شده است. در فضای داخلی گنبد ستون­‌های آجری که به شکل لوزی هستند دیده می­شود.

نوشته شده توسط سمیه صفایی

امتیاز 4.00از 5 (7 رای)

نظرات کاربران

فاطمه طهماسبی سروستانی
در تاریخ: 21:52:19 1399/8/5

سلام عرض میکنم خدمت همه دوستای عزیزم. مراغه یکی از زیباترین و خوش اب وهواترین شهرهای آذربایجان شرقی هست. آثار تاریخی جالبی که دراین شهر وجود داره نشان از قدمت بالای این شهرزیبا است. همچنین اب و هوای مراغه خیلی خوبه ولی توی زمستون سرد و برفی هست. و گردشگرانی که میخوان توی زمستون به این شهر زیبا سفرکنن حتما باید حواسشون باشه. و اینکه کلا مراغه شهر زیبا و دلنشینی هست ک همچنین مردم بسیار خوبی داره. به نظر من برای سفر خیلی خوبه. انشالله که این ویروس کرونا ازبین بره و همه بتونن باخیال راحت به این شهرهای جالب و زیبا سفرکنند.

leyla ghasemy
در تاریخ: 14:02:16 1399/8/5

سلام و ممنون از مقاله خوبتون. مراغه کل فصل هاش قشنگه و آب و هوای خوبی داره.ما فامیلمون اونجاست چند بار رفتیم واقعا آب و هواش تمیز و خوشه.یه رودخونه زیبا هم از وسط شهر رد میشه که جلوه زیبایی به شهر داده. یه چیز جالبی که درمورد گنبد کبود مراغه شنیدم میگن این گنبد به دست یه معمار فرانسوی ساخته شده. البته از صحت این مطلب مطمئن نیستم. ولی کاش این بناها رو در حدی که امکانش هست مرمت و رسیدگی کنن تا از بین نره و به عنوان آثار تاریخی حفظ بشه.

ریحان
در تاریخ: 23:47:12 1399/8/1

با سلام مراغه بعد از تبریز بزرگترین شهر استان آذربایجان شرقی به شمار می رود که دارای خیابان‌های پر درخت است و تابستان‌های معتدل و دلچسب و زمستان‌های سرد دارد و جالب است اینکه بدانید گنبدهای مراغه نیاز به خرید بلیت ندارد و کاملا رایگان است و دارای جاهای بسیار دیدنی از جمله مسجد شیخ بابا مراغه برج مدور مراغه که به دوره سلجوقیان برمی‌گردد و همچنین گنبد غفاریه مراغه یکی دیگر از جاهای دیدنی مراغه به شمار می رود من حتما دوست دارم به این شهر زیبا سفر کنم و از جاهای دیدنی آن لذت ببرم

ریحان
در تاریخ: 19:11:39 1399/7/30

سلام و خسته نباشید خدمت صفر بانکی های عزیز این مقاله بسیار عالی بود من فکر می کنم متن های تاریخی هم طرفداران خاص خود را دارد اما من خیلی دوست ندارم که از مکان های تاریخی بازدید کنم اما از بین این مکان هایی که شما دوست عزیز معرفی کردید از گنبد کبود مراغه خوشم آمد امیدوارم بتوانم روزی از این گنبد دیدن کنم و همچنین امیدوارم هر چه زودتر همه کشورها از شر ویروس منحوس راحت شوند و مردم بتوانند به راحتی به هر کشوری که می خواهند سفر کنند

پری منتظری
در تاریخ: 16:03:52 1399/7/30

سلام عرض میکنم به همه عزیزان. امیدوام حال همه خوب باشه. من به شخصه عاشق آب و هوای آذربایجان شرقی هستم. خیلی مردم خونگرم و مهمون نوازی هم داره. مرسی از سایت خوب سفر بانک و دوست عزیز سفربانکی برای قرار دادن این مقاله ی جذاب و قشنگ. خیلی اطلاعات به اطلاعاتم راجع به اون منطقه اضافه شد. دمتون گرم♥️

فیروره عباسیان
در تاریخ: 03:00:28 1399/7/30

چه جالب که بازدید از گنبدهای تاریخی مراغه رایگانه و جالب تر از اون کتیبه های نوشته شده داخل اون هستند یه سوال اشاره ایی نشد که معنای کتیبه های چی میتونه باشه؟چونکه دوتاش آیات قرآنی بوده بقیه چی؟هیچ باستان شناسی تا به حال معناش رو کشف نکرده من نمیدونم چرا واقعا من مراغه رو فقط به شکل یک رصد خونه میدیدم تازه فهمیدم که انگار شهرم هست😂واقعا یکی از مقاصد سفرهام خواهد بود

فرزانه
در تاریخ: 11:17:52 1399/7/27

سلام وقت بخیر ممنونم برای قرار دادن این مطلب مفید من واقعیتش زیاد به مکان های تاریخی علاقه ای ندارم اما چند تا موضوع داخل این مقاله نظرم رو جلب کرد یکی علامت شرکت سایپا که گفته شده از کتیبه‌­های فیروزه ­ای سر در گنبد گرفته شده و نکته دیگه اینکه بازدید از این گنبدها رایگانه!!!!😃 خیلی عجیبه که داخل ایران برای دیدن مناطق تاریخی پولی از ملت نگیرن برای همین حتما باید برم ببینمش❤

حسین
در تاریخ: 20:09:06 1399/7/12

مراغه خیلی شهرخوبیه.من به سفر به مراغه داشتم.هپای سردی هم داره و زمستانش اکثرا برفی و بارونیه مردم خیلی خوبی دارن.میوه های خیلی خوبی دارن.از همه بهتر صابون مراغس ک خیلیی خوبه باتشکر

روشنك نظري
در تاریخ: 13:53:02 1399/7/12

مراغه بعد از تبريز بزرگترين شهراذر بايجان شرقي است در مراغه گنبدهايي وجود دارد كه قدمت تاريخي دارد يكي از اين گنبدها گنبد سرخ مراغه است كه سبك معماري رازي و اذري دارد در اين گنبد دو كتيبه در ضلع شمالي و غربي نصب شده كه هر كدام معني خاصي دارد كتيبه شرقي ايات قران است يك ساعت خورشيدي در محوطه گنبد سرخ وجود دارد و جالب بدانيد علامت شركت سايپا از كتيبه هاي فيروزه اي سر در گنبد گرفته شده گنبد ديكر گنبد كبود است كه به دوران سلجوقيان و مغول بر ميگردد اين گنبدها ورودي ندارند رايكان است و مردم زيادي براي ديدن انها ميروند

خاطره سادات
در تاریخ: 21:11:29 1399/7/11

سلام به سفر بانکی های عزیز.. ممنون از نویسنده مقاله که بسیار زیبا این گنبد های تاریخی مراغه رو توصیف کردند و بسیار جالب بود که ایران این چنین معماری غنی و زیبایی دارد. مشتاقم که به زودی به این مکان تاریخی سفر کنم و از نزدیک این مکان قدیمی را ببینم.

نگین
در تاریخ: 21:44:54 1399/7/9

یکی از موضوعاتی که بسیار جذابه که مطالعه بکنیم ، مطالعه ی معماری ساختمان ها و بناهاست ، بویژه معماری اسلامی که شامل انواع گنبد ها میشه . مراغه هم یکی از اون شهرهاست که آثار بسیار بسیار زیبایی داره و شهر واقعا دیدنی هست . من که واقعا از مطالعه ی این مقاله لذت بردم ، بخصوص که اصلا از وجود برخی از این آثار آگاه نبودم

Ava
در تاریخ: 21:01:54 1399/7/6

جالب بود از وجود همچین گنبدهایی در مراغه آگاه نبودم به نظرم همه ی این گنبدها هر کدام گویای تاریخی عظیم از کشور هستند که باید خیلی خوب حفظ و مرمت بشن که بازدید از هر کدام از اینها بتونه بازدید کننده ها رو به دل تاریخ ببره و زیبایی و قدیمی بودن آنها هم بتونه جذاب و تماشایی باشه

فاطمه مقدم
در تاریخ: 14:06:37 1399/7/5

سلام بنده به شخصه عاشق آذری زبان های سرزمینم ایران هستم چون بسیار شیرین سخن میگویند اما تابحال از اثار تاریخی و گروشگری این استان و شهر اطلاعاتی نداشتنم واقعا شهر مراغه از قومت تاریخی بالایی برخوردار هست و فرهنگ بسیار کهن و بالایی دارد و مردم بسیار خونگرمی هستند آذری زبان های عزیز و بنده بسیار خوشحالم که این مقاله رو مطالعه کردم و به اطلاعاتم اضافه شد و خیلی دوست دارم در اینده حتما سفری به این شهر زیبا و استان زیبا و عزیز داشته باشم و از زیبایی هایش کمال استفاده را کنم باتشکر از سایت خوبتون

الهام بابایی
در تاریخ: 11:49:40 1399/7/3

بدون شک اسم آذربایجان شرقی که میاد حتما هرکسی یاد شهر مراغه میافته.مراغه یکی از شهرهای پرجمعیت هست و همه ساله کلی مسافر و توریست رو برای بازدید به خودش جذب کرده.آثار تاریخی خیلی زیادی تو این شهر هستن و همونجور که در متن اشاره شده در واقع بیشتر حالت تاریخی داره.ممنونم بابت اطلاعت خوبی که بهمون دادین

سیمین
در تاریخ: 16:01:12 1399/7/1

بنده شخصا به گنبدغفاریه مراغه سفر کردم و واقعا از فضای تاریخی انجا لذت بردم ادم بادیدن این اثار تاریخی واقعا لذت میبره و‌چه خوب که توی کشور ما چنین جاهای زیبایی وجوددارد

لیلاخطیری
در تاریخ: 15:12:07 1399/6/31

سلام و خسته نباشید چقدر این گنبدها زیبا ساخته شدند. حیف که درست از اونها محافظت نمیشه و در آینده ای نه چندان دور، تخریب میشن. این آثار تاریخی زیبا، با معماری فوق العاده، نشون دهنده گذشته و اصالت ایران و وجود هنر و علم در گذشته رو نشون میده، که با وجود گذشت سالها و حتی قرنها، هنوز سرپا موندن. امیدوارم بتونیم ازشون صیانت کنیم

زهراقاسمی
در تاریخ: 23:47:24 1399/6/21

سلام ممنون از اطلاعات مفید و جامعی که در مورد شهر مراغه ذکر کردین انشالله در اولین فرصت دوست دارم این شهر را از نزدیک ببینم مخصوصا پل سرچشمه که بیان گر زیبایی و قدمت آن میباشد.

محبوبه ره نورد
در تاریخ: 18:49:00 1399/6/19

دورد و خسته نباشید به عزیزان سایت سفربانک.بنده اسم مراغه را زیاد شنیده ام و این نشان از فرهنگ و تمدن غنی شهر ترک زبان و آذری کشور عزیزمان هست...خوشحالم که از طریق این سایت با جاها و آثار دیدنی شهر مراغه آشنا شدم مخصوصا گنبدهای غفاریه و کبود مراغه و پل سرچشمه که بی شک بر زیبایی این شهر افزوده است.در سفر های خود دوست دارم این پل و چشمه زیبا را از نزدیک ببینم و لذت ببرم.

هانیه نظری
در تاریخ: 16:12:32 1399/6/19

سلام مقاله تون رو خوندم خیلی ریبا و دلنشین بود

ياسمين
در تاریخ: 15:56:57 1399/6/19

باسلام..چقدر اين گنبد ظاهر بامزه يي داره و اون رودخونه چقد زيبا كرده جو اونجا رو ، واقعا جاي تشكر داره كه اينقدر زيبا مطالب رو بابت اين مكانهاي زيبا جمع آوري ميكنين و در اختيار اعضا سفربانك قرار ميدين ادم دوست داره كه همون لحظه كه اين متن رو ميخونه اونجا حضور داشته باشه..تشكر از زحماتتون.

پریسا ملکی
در تاریخ: 22:48:02 1399/6/18

با سلام و خسته نباشید، مطالب بسیار عالی و جامعی در اختیار خوانندگان مقاله قرار دادین بسیار سپاسگزارم. مراغه یک شهر تاریخی هست که پر از مکان های تاریخی است و از این جهت به جذابیت شهر افزوده است.

رضاشهبا
در تاریخ: 16:08:05 1399/6/18

سلام ممنون از اطلاعات مفیدتون در مورد مراغه زیبا و دوست‌داشتنی.واقعا دلم میخواد از نزدیک این همه زیبایی رو ببینم‌.پل سرچشمه مراغه نهایت زیبایی معماری رو نشون میده.مراغه با داشتن آثار باستانی متعدد میتونه به یکی از مراکز تروریستی جهان تبدیل شه.بازم ممنون از اطلاعات مفیدتون

هانیه مصطفی لو
در تاریخ: 15:41:57 1399/6/18

با سلام و تشکر از قلم زیباتون که به این زیبایی شهر زیبای مراغه رو به تصویر کشیده ایدهمین طور عکسهای جذابی که از گنبدهاو مسجدشیخ بابا ،پل سر چشمه جذابیت نوشته تون دو چندان نموده و هر ایرانی رو مجذوب این همه زیبایی کشورش میکنه و کمک میکنه اگه قصد سفر داشته باشیم شهر مراغه رو اانتخاب کنیم

سهیلا امین الرعایا
در تاریخ: 10:18:36 1399/6/18

سلام. ممنون از مقاله خوب تون در مورد شهر مراغه. باور نمیشه شهر کوچکی مثل مراغه آن قدر آثار باستانی زیبایی داشته باشه. گنبدهای این شهر از داخل عکس که زیبایی خاصی داره و ترقیبت میکنه سفری داشته باشی به این شهر زیبا. و واقعا سوالی که ذهنم رو مشغول کرده این هست که برج مدور 10 متر با گنبد سرخ و گنبد سرخ ده متر با گنبد کبود فاصله داره. این فاصله گذاری منظم چه مفهومی داره؟

سهیل
در تاریخ: 12:24:57 1399/6/17

سلام وعرض ادب. محتوا و مطالب مقاله جالب بود اما در همان ابتدا اگر بیشتر در مورد سبک معماری رازی توضیح داده میشد و تفاوت آن با معماری آذری گفته میشد هم خیلی خوب بود. اما در مورد خصوصیات ظاهری گنبدها و تفاوت نحوه ی طراحی و ساختشان اطلاعات خوبی گفته شده بود. و بسیار ناراحت کننده است که مسجد شیخ بابا به دلیل آسیب در طول زمان دیگر جنبه ی تاریخی و هنری ندارد.

Hojat rajabi
در تاریخ: 10:51:35 1399/6/5

سلام ضمن خسته نباشید درباره این موضوع مقالتون خیلی دوس داشتم چون من علاقه زیادی به آثاری تاریخی دارم و خوشحالم که الان تونستم با یکی گنبد غفاریه مراغه مرسی

نرگس
در تاریخ: 18:16:56 1399/6/1

من اطلاعات زیادی از شهر مراغه وآثار باستانی این شهر نداشتم ولی مقاله بسیار پر محتوا وکاربردی بود به نکات جالب توجهی اشاره فرمودین مخصصا این که نماد شرکت سایپا از گنبد سرخ گرفته شده و اینکه ساخت گنبدها قد متی طولانی قدیمی داشته اند ممنون دوست عزیز واقعا لذت بردم بسیار جالب

الهام بابایی
در تاریخ: 00:14:45 1399/5/28

سلام و خسته نباشید خدمت دوست عزیز و تشکر به خاطر مقاله بسیار کاربردی و عالیشون.من تاریخچه گنبدها و سبک معماری اونها رو نمیدونستم برام خیلی جالب بود که در طی قرون مختلف عوض شدن و یا حتی با هم ادغام شدن.بابت معرفی گنبدهای مختلف این شهر زیبا از شما ممنونم.چرا که روزی اگر به این شهر بسیار زیبا و تاریخی سفر کنم خیلی راحت تمام این مناطق رو در لیست بازدیدهام قرار میدم

هانیه
در تاریخ: 18:46:30 1399/5/27

با سلام و خسته نباشید خدمت نویسنده این مقاله جالب . شهر مراقه یکی از شهر های تاریخی است که گنبد های تاریخی هم داره سفر کردن به این شهر خالی از لطف نیست و علاوه بر این که می توان از آثار تاریخی آن لذت برد می توان از زیبایی ها و از مناظر طبیعی آن هم بهره برد

جانا
در تاریخ: 14:52:18 1399/5/25

سلام دوست عزیز از مطالعه مقاله ی زیبای شما بسیار لذت بردم ، من اطلاعات زیادی راجب این شهر بی نظیر نداشتم با مطالعه این مقاله فهمیدم‌که شهر مراغه از نظر تاریخی بسیار غنی است ،امیدوارم روزی بتوانم به این شهر سفر کنم و از مناطق تاریخی آن به خصوص گنبدهای باشکوه این شهر دیدن کنم.

نسرین سدیدی
در تاریخ: 17:49:38 1399/5/23

عرض سلام و خسته نباشید. ممنون از معرفی گنبدهای تاریخی مراغه. به نظرم این یک شهر کاملا تاریخی هست و خیلی برام جالب بود که نماد شرکت سایپا هم از گنبد سرخ گرفته شده به عنوان اطلاعات عمومی خیلی خوب بود. نحوه ی طراحی گنبد کبود هم بسیار جالب بود. من به شدت علاقه ب اثار باستانی و قدیمی دارم و از دونستن اطلاعاتی در مورد هر کدوم از بناهای تاریخی خیلی استقبال میکنم.

فاطمه بیات
در تاریخ: 16:50:14 1399/5/23

سلام با تشکر از شما که وقت گذاشتید و این مقاله ی بسیار خوب و مفید رو نوشتید و همچین متشکرم از سایت سفر بانک عزیز که این بستر رو برای به اشتراگ گذاشتن اطلاعات برای ما فراهم کرده من از مقاله ی شما بسیار لذت بردم چون عاشق مکان های تاریخی و دونستن درباره ی اوناام

زهرا جعفری
در تاریخ: 00:59:21 1399/5/23

چقدر این مطالبی که درمورد تاریخ های ایران هست را دوست دارم. این مطالب باعث ميشه ما بهتر با تاریخ کشورمون آشنا بشیم. نمونه اش مطلبی که در اینجا گفته شده. وقتی صحبت از کتیبه و ساعت خورشیدی و ... ميشه واقعا لذت بخش است. ممنون از سفر بانک برای این مطالب جالب. امیدوارم بتوانم تمام این مطالب خوب را بخوانم و با کمک این مطالب اطلاعاتم بیشتر بشه.

نمایش بیشتر

ثبت نام کنید ، نظر بدهید کسب درآمد کنید.